ARA
    Biz Kimiz   Hizmetlerimiz   Egitimler   Etkinlikler   Blog   Sizden Gelenler   Basın   Referanslar   İletişim
 
 

DEHB nedir? Belirtileri nasıldır, ne zaman anlaşılır?

DEHB beyin temelli bir bozukluktur ve 3 ayrı şekilde tanımlanabilir.

(1) Dikkat eksikliği

(2) Hiperaktivite (aşırı hareketlilik)

(3) Dürtüsellik.

Bunun yanında duygusal gelişimsel sorunlar da DEHB’ye eşlik edebilir. DEHB 7 yaşından önce başlasa da sorunlar okul hayatının getirdiği kurallarla birlikte başlar. DEHB tanısı için görülen sorunların iki farklı alanda en az 6 aydır görülüyor olması gerekir. Teşhisi psikiyatrlar koymaktadır.

DEHB’nin teşhis edilmesinde öğretmenlerin gözlemleri çok önemlidir. Çünkü anne babalar anne baba körlüğü nedeniyle kendi çocuklarındaki farklılıkları görmeyebilirler.

DEHB’li olan çocuklar genelde dağınık, aceleci, sabırsız, unutkandırlar. Pek çok şeyi ertelerler ve son dakikada yaparlar.

Öğretmenleri, DEHBli gençler için dersi dinlemediğini, çok konuştuğunu, sınıfta dolaştıklarını söyleyebilir. 

DEHB büyüdükçe iyileşen yada geçen bir hasatlık değildir. Sadece DEHB nu yönetmeyi öğrendiğiniz için etkilerinin azaldığını düşünebilirsiniz.


Türkiye’de DEHB kaç kişide görülmektedir?

20. yüzyılda tanımlanan bir hastalık olan DEHB’nin Türkiye’de 600.000 kişide var olduğu tahmin ediliyor. Büyük bir kısmı teşhis edilmemiş durumda. Son yıllarda DEHB çocukların sayısında artış varmış gibi görünüyor. Burada DEHB olmayan normal bir dikkat sorunu yaşayan çocukları ve gençleri ayırt etmek gerekir. DEHB teşhisi tek bir test ile ya da tek bir muayene ya da tek bir gözlem ile mümkün değil. DEHB klinik olarak Psikiyatrlar tarafından teşhis edilir ve anne babaların öğretmenlerin gözlemlerinden yararlanılır. Türkiye’de okul çağı çocuklarında yapılmış bir çalışmada çocuklarda DEHB yaygınlığı %8.1 olarak bulunmuş.

DEHB’nin muhteşem yönleri nelerdir? DEHB’li olarak yaşamsal becerilerimizi artırmanın yolları nelerdir?

DEHB bir hastalık ama muhteşem yönleri olan b hastalık. Hatta bir DEHB’na sahip biri bugünün iş dünyasının istediği pek çok özelliğe sahip. Mesela yaratıcılık, esneklik, risk almak gibi özellikle bugünün iş dünyasında aranan özellikler. Bu gibi özellikle DEHB‘na sahip olan bir bireyde doğal olarak var. Ancak eğitim sistemi içinde bu özellikleri aynılaştırma nedeniyle köreliyor. Bir çocuk herkes gibi öğrenemiyor herkesle aynı hızda değilse hemen etiketleniyor ve çocuklar muhteşem yönlerini kullanmamaya başlıyor.

DEHB’na sahip bir arkadaşınız varsa çok eğlenceli bir gün geçirebilirsiniz. Çünkü çok  eğlenceli ve cana yakındırlar.

DEHB’na sahip  biri olarak yaşamsal  becerilerimizi artırmak  için öncelikle DEHB ye sahip  olduğumu  kabul etmemiz gerekir. Bu kabulden sonra ise bunu nasıl yönetebileceğiniz belirtileri nerede nasıl gösterdiğinize başka bir deyişle kendinizi ne kadar tanıdığınızla doğru orantılı.

Örneğin Bir DEHB’na sahip birinin zaman algısı sizinkinden farklı olabilir. Eğer kişi burada bir sorun yasadığının farkındaysa bunu için zamanını yönetmek adına yeni beceriler kazanabilir. Kol saati kullanabilir. Alarmlar kullanabilir, renkli zaman tabloları yapabilir. Yada dürtüsellik daha ön plandaysa bunu  kontrol etmeyi öğrenmek için hangi becerilere ihtiyacı  var bunların üzerinde durabilir ki bunların her biri kişiye göre değişiklik gösterir.

DEHB’li çocukların hayatlarını kolaylaştırmak için neler yapılmalı?

Öncelikle anne babaların çocuklarında DEHB olduğunu ve bu durumun ne çocuğun ne de kendilerinin bir sucu olmadığını kabul etmeleri gerekiyor. Bu tıpkı bazı çocukların sağ ellerini, bazılarının ise sol ellerini kullanmaları gibi bir kabul. Bazı çocuklarda DEHB olabilir bazılarında olmayabilir.

Çocukları en güçlü yanlarını keşfetmeye çalışın, organize olması için onu destekleyin. Her ne apmasını istiyorsanız. İstediğiniz şeyler tek tek söyleyin. Siz ona git masanın üzerine topla derseniz, O masanın üzerindekileri alıp yatağının üzerine atabilir. Ona masanın üzerindeki kitapları al ve kütüphane ve  yerleştir demeniz gerekir.  DEHB ‘ na sahip birinin karşısına “söylediğim cümleleri anlaması lazım artık kaç yaşına geldi” gibi bir varsayımla karşına geçmeyin. Sabırlı olun ve merdivenleri tek tek çıkın.


Her “yaramaz” çocuk DEHB midir?

Kesinlikle hayır. Ayrıca sunuda söylemek gerekli, yaramaz demek yerine belki haylaz demek daha doğru olabilir. Yaramaz kelimesi bile bir olumsuzluk içeriyor. Oysa haylazlıkla ta eğlence var keyif var hareketlilik var. Buradan şunu söyleyebiliriz belki , her haylaz çocuk  DEHB na sahip midir? Bu soruda kesinlikle  hayır.  Bir çocuğun DEHB na sahip olduğunu söylemek için psikiyatride kullanılan 16 tanı ölçütünden sekizinin olması, belirtilerin 7 yaşından önce başlaması ve en az 6 ay sürmesi gerekir. DEHB teşhisinin koyulması uzun sürer ve teşhis kesinlikle Psikiyatrlar tarafından konulabilir. Bu konuya özellikle dikkat etmek gerekir.


DEHB’li biri sosyal ve iş hayatını nasıl yönetebilir?

DEHB nu çocuklarda teşhis etmek yetişkinlere göre daha kolay. Çoğu yetişkin kendisinde DEHB olduğunu bilmeden yıllar geçirebilir. Çocukluğunda DEHB tanısı almış biri yetişkinlik döneminde de DEHB na sahip olabilir. DEHB gündelik hayatımızı oldukça etkiler.  Sosyal hayatlarında sigara kullanma, madde bağımlılığı, Trafik kazası yapma, akademik başarısızlık oranları yüksektir. Yetişkinler için DEHB konusunda en çok karşılaşılan konulardan biri sık iş değiştirmedir. DEHB na sahip yetişkinlerin %25 sık iş değiştirirken, % 51 işten ayrılma eğilimdedir.

DEHB na sahip biri,  çok çalışır, çok konuşur, programı hep doludur, hep yapacak bir şeyler vardır,, uzun süreli ilişkileri yoktur, uzun toplantılara dayanamaz, organize olamadığı için zamanını iyi kullanamaz. Bu sorunlarını yenmek için, ajanda kullanabilir, notları yazılı tutabilirler ya da ses kaydı yapabilirler. Hatırlatıcılar her zaman işe yarar.

 DEHB sahip birinin ilaç tedavisinin yanında psikolojik terapiden ve son zamanlarda yaygınlaşmaya başlayan, normal koçluk eğitiminin dışında DEHB  konusunda özel eğitim gerektiren koçluktan yararlanabilirler.  DEHB nu ve dolayısıyla Kendilerini nasıl yönetecekleri konusunda yeni becerilere ihtiyaçları varsa bunu edinmekten çekinmemeliler.


DEHB Koçluğu nedir? Bir koçla çalışmak DEHB’li bir çocuğa ne fayda sağlar, anne-babalara ve öğretmenlere  düşen görevler nelerdir?

DEHB koçluğu yaşam koçluğu temeline dayanan ancak daha yüksek derecede hesap verebilirlik ya da yapıcı beceri ve stratejilere odaklanan bir süreçtir.

Koçluk, hangi konumda olsalar da hangi yaşta olsalar da herkese yararlı olabilir. Koçluk kişinin kendi yaşamına ilişkin bir vizyon yaratabileceği, bu vizyonu nasıl gerçekleştirebileceğine ilişkin nasıl bir beyin fırtınası oluşturacağını, yol boyunca kendisini destekleyecek bir ortakla (koç ile) nasıl çalışmaya başlayacağını kavrayacağı güvenilir, sağlam bir ortam sağlar. Tam bu noktada, böyle bir ortamın yalnız genç, yani daha büyük sorumluluklar alacağı bir dünyanın eşiğinde bulunan, yaşamını yönlendirmeye daha da çok gerek duyan bir kişi açısından değil, yönetim işlevi, dikkat ve odaklanma gibi sorunlarla mücadele ederken bütün bu güçlüklerle yaşam boyu uğraşması gereken bir kişi için ne kadar değerli olduğunu düşünün.

DEHB’li ve öğrenme güçlüğü çeken genç ergenler ve yetişkinler açısından kendi iç dünyalarından dışarı çıkmak ve başarılı olmaya çalışmak hem zor hem de göz korkutucu olabilir. İşte koç da tam bu noktada işe karışabilir ve gencin gündelik yaşamını dönüştürmesine, kaos durumunu aydınlık bir duruma dönüştürmesine yardım edebilir. Koçluk, DEHB’li gence yeni işlem yolları denemekte, istediği şeyin peşinde gitmede, işler istenildiği gibi olmadığında her şeyi toplamak ve yeniden denemekte, DEHB’li gencin her defasında biraz daha bilgelik ve güven kazanarak büyümesine yardım eden bir güvenlik ağıdır, bir düşünce kaynağıdır, ses veren duvarlardır.

Coşkular ve yaşam becerileri açısından bakıldığında, DEHB’li gençler anne-babalarına, öğretmenlerine ve yaşamlarındaki öteki önemli figürlere bağımlı olmaktan bağımsız olmaya geçiş sürecine başka bir ifadeyle yetişkinliğe geçişe hazır değildirler. Bu gençler bağımsız yaşama hazır olmadıkları gibi,  iyi seçimler yapma ya da eylemlerinin sonuçlarını kavramada gerekecek becerilerden de yoksundurlar. Çoklukla çevrelerinde olup biteni anlamakta güçlük çekerler; değişik durumlarda vermeleri beklenen uygun tepkinin ne olduğunu bilmezler. Koçluk, DEHB’li gençlere yaşam seçenekleri keşfetmede, yeni beceriler edinmede, güvenli bir dünyada daha bağımsız olmaya başlamada destek olan bir yapı sunar. 

DEHB koçluğu DEHB’li gençlere birçok yoldan yardımcı olabilir. Örneğin kişilerin;

• Daha düzenli olmalarına, zaman kullanımı becerileri edinmelerine, öncelikleri nasıl belirleyeceklerini öğrenmelerine
• Dikkati toplamayı, odaklamayı ve dağıtmamayı öğrenmelerine;
• Kullanılan ilaçlar güncesi (buna ben “İlaçlar ve Havamdayım” diyorum) oluşturup tutmalarına
• Bağımsız kalma ve kendine güvenme becerileri edinmelerine
• Toplumsal beceriler konusunda çalışma yapmak için güvenilir bir yere sahip olmanın keyfini sürmekte
• DEHB konularını evde, okulda ve işte çekip çevirebilmelerine yardımcı olur.
 

 
 
 
 
 
Ad Soyad
E-posta adresiniz
Mesajınız
Güvenlik Kodu
GÖNDER